Owidiański wątek romansu Apolla i Issy. Ikonologia obrazu François Bouchera - BARBARA HRYSZKO (Autor) (2023)
10.35765/pk.2023.430402.37
https://czasopisma.ignatianum.edu.pl/pk/article/view/2023.430402.37/2537
Oryginalny artykuł naukowy
François Boucher, malując w 1750 r. dla Madame de Pompadour, metresy francuskiego króla Ludwika XV, obraz zatytułowany Apollo objawiający swoją boskość Issie (ilustr. 1), sięgnął nie tylko do opery Issé A.C. Destouchesa i A.H. La Motte’a posiłkującej się epizodem z Metamorfoz Owidiusza, ale również odniósł się do wcześniejszych ujęć graficznych podjętego tematu, takich jak: frontyspis libretta F. Ertingera datowany na rok 1697 (ilustr. 2), frontyspis libretta wydanego w Amsterdamie w 1699 (ilustr. 3), sztych przypisywany Ertingerowi z dzieła T. Corneille’a z 1697 r. (ilustr. 4), rycina F. Chauveau z dzieła I. de Benserade’a z 1676 r. (ilustr. 5). Już zmiana układu kompozycji obrazu w stosunku do tych sztychów jest wymowna, a odczytana dzięki zastosowaniu analizy formalnej i formalno-genetycznej, jednak głęboko ukryte znaczenie obrazu jest możliwe do wyśledzenia dzięki metodzie ikonologicznej. Przesłanie dzieła staje się czytelne dopiero w świetle genezy ikonograficznej obrazu, pominiętej w dotychczasowych badaniach. Malowidło, sięgające do mitu o miłości pasterskiej, było manifestacją tęsknoty za arkadyjskim szczęściem, kochaniem wzajemnym i beztroskim. Mit o Apollu i Issie doskonale wyrażał sielankowo-miłosną atmosferę charakterystyczną dla kultury XVIII w., która była także osobistym pragnieniem serca królewskiej kochanki, pragnącej wzbudzić na nowo zaangażowanie monarchy w ich relację. Ikonografia dzieła Bouchera jest czytelna dopiero w kontekście jej genezy oraz historii i funkcji obrazu jako dekoracji pałacu Bellevue – prywatnej „Arkadii” – mitycznej krainy wiecznej szczęśliwości króla i jego faworyty.
In 1750, when François Boucher painted Apollo Revealing His Divinity to theShepherdess Issa for Madame de Pompadour, the mistress of the French kingLouis XV (fig. 1), he drew not only on Destouches and La Motte’s opera Issé,based on an episode from Ovid’s Metamorphoses, but also on graphic depic-tions of the subject, including the frontispiece to Ertinger’s libretto of 1697(fig. 2) and 1699 (fig. 3), a print attributed to Ertinger from Corneille’s 1697work (fig. 4), and a print by Chauveau from Benserade’s 1676 work (fig. 5).Significantly, Boucher rearranged the composition of these prints in his paint-ing, and today the meaning of his composition can be understood thanks toformal and formal-genetic analyses. However, the deeply hidden message ofthis painting can only be understood through the iconological method. Themessage of the work becomes clear only in the light of the iconographic ori-gin of the painting, which was overlooked in previous analyses. The paintingwas a manifestation of the longing for Arcadian happiness and reciprocal andcarefree love. The myth of Apollo and Issa perfectly expressed the atmosphereof idyllic love, which was also a desire of the royal mistress, who wanted torekindle the monarch’s commitment to her relationship. The iconography ofBoucher’s work becomes transparent in the context of the painting’s origin,history, and function as a decoration for Bellevue Palace – a private “Arca-dia” – a mythical land of eternal happiness for the king and his favorite.
Keywords: nauki o kulturze i religii