Odkrycie i znaczenie steli z Xi'an dla misji jezuickich w Chinach w XVII w. w ujęciu Historiae Sinarum Imperii Tomasza Szpota Dunina SJ (1644–1713) - Hanna Wadas (Autor) (2023)
10.35765/rfi.2023.2904.6
https://czasopisma.ignatianum.edu.pl/rfi/article/view/2023.2904.6/2555
Oryginalny artykuł naukowy
Artykuł dotyczy odkrycia nestoriańskiej steli w Xi’an, dawnej stolicy Państwa Środka, wzniesionej w 781, a odkrytej w 1625 r. Znalezisko przyciągnęło bardzo szybko uwagę niektórych pracujących w Chinach misjonarzy jezuickich, którzy zarówno badali stelę na miejscu, jak i opisali jej treść w raportach do generała zakonu. Zajmowali się nią również autorzy pierwszych monografii poświęconych historii misji Towarzystwa Jezusowego w Chinach, takich jak Álvaro de Semedo, Michał Boym, Athanasius Kircher. Stela stanowiła ważne narzędzie ewangelizacyjne, gdyż dobrze wpisywała się w tradycyjne wartości kultury chińskiej, do których należał szacunek do ciągłości historycznej i konserwatyzmu. Tomasz Szpot Dunin wskazuje na potrójne znaczenie odkrycia. Po pierwsze, jej obecność wskazywała, iż wiara chrześcijańska była starożytną religią stojącą na równi z tradycyjnymi chińskimi religiami, takimi jak taoizm, buddyzm, konfucjanizm. Po drugie, zachowana inskrypcja podkreślała monoteizm religii chrześcijańskiej, co wpisywało się w działalność misyjną jezuitów, którzy, jak Matteo Ricci, próbowali udowodnić Chińczykom, że w zamierzchłych czasach byli oni monoteistami. Po trzecie, odnalezienie płyty przyczyniło się do sukcesu misyjnego w samej prowincji Shaanxi.
The article deals with the discovery of a Nestorian stele in Xi’an – the formercapital of China – which was erected in 781 and discovered in 1625. Thefinding quickly attracted the attention of some of the Jesuit missionariesworking in China, who not only examined the stele on the site, but alsodescribed its content in the reports sent to the Superior General. Thediscovery from Xi’an was highlighted in the first monographies dedicatedto the history of the Jesuit missions in China written, among others, byÁlvaro de Semedo, Michael Boym, Athanasius Kircher. The stele was animportant evangelization tool, as it well corresponded with traditionalChinese culture, which emphasized the value of historical continuationand conservatism. Thomas Szpot Dunin stresses the threefold significanceof the discovery. Firstly, its presence indicated that Christianity was onequal footing with traditional Chinese religions such as Taoism, Buddhism,Confucianism. Secondly, the inscription emphasized the monotheism ofthe Christian religion, which served well the Jesuits missionaries, who, likeMatteo Ricci, tried to convince the Chinese that they had been monotheistsin the ancient times. Thirdly, the finding of the monument contributed tomissionary success in Shaanxi province itself.
Keywords: nauki o kulturze i religii