Tocquevillowska demokracja widowiskowa i jej dwie teologie - ANNA KRZYNÓWEK-ARNDT (Autor) (2024)
10.35765/hp.2668
https://horyzontypolityki.ignatianum.edu.pl/HP/article/view/2668/2310
Oryginalny artykuł naukowy
CEL NAUKOWY: Analiza Tocquevillowskiego związku między religią, humanitaryzmem i poezją demokracji z punktu widzenia koncepcji trzech typów teologii (theologia tripartita). PROBLEM I METODY BADAWCZE: Artykuł stawia pytanie o konsekwencje, jakie dla Tocquevillowskiego myślenia o demokracji ma rezygnacja z chrześcijańskiego ujęcia osobowego podmiotu. Tekst oparty jest na analizie źródeł stanowiących korpus dzieł Tocqueville’a, w tym niepublikowanych zapiskach i fragmentach korespondencji z edycji historyczno‑krytycznej dzieła De la Démocratie en Amérique. PROCES WYWODU: Artykuł prezentuje Tocquevillowską analizę chrześcijaństwa jako instytucji politycznej i katolicyzmu „szanującego demokratyczne instynkty”. Proponowana przez autora O demokracji w Ameryce wizja relacji między religią i demokracją jest interpretowana jako zmodyfikowana wersja Warronowej koncepcji trzech typów rozumienia tego, co boskie. Treść teologii obywatelskiej i teologii teatralnej pozwala następnie ukazać obecną, jakkolwiek niewyrażoną wprost przez Tocquevilla, wizję demokracji widowiskowej i jej antropologiczne założenia. WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Despotyczny dryf demokracji jest ostateczną konsekwencją, do jakiej prowadzi rozpuszczenie osobowego podmiotu z jednej strony w jednostkowości, z drugiej strony w abstrakcyjnej uniwersalności. WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Koncepcja wesołka i demokracji widowiskowej ukazują znaczenie idei osoby dla analizy współczesnych form demokratycznego despotyzmu.
RESEARCH OBJECTIVE: The article aims to analyse the Tocquevillian relationship between religion, humanitarianism, and the poetry of democracy from the perspective of the concept of three types of theology (theologia tripartita). THE RESEARCH PROBLEM AND METHODS: The article raises the question of the consequences for Tocquevillian thinking about democracy that arise from the abandonment of the Christian conception of the personal subject. The research method is the analysis of the sources constituting Tocqueville’s corpus of works, including unpublished notes and fragments of correspondence included in historical‑critical edition of his classic text De la Démocratie en Amérique. THE PROCESS OF ARGUMENTATION: The article presents Tocqueville’s analysis of Christianity as a political institution and Catholicism as “respecting democratic instincts”. The vision of the relationship between religion and democracy proposed by the author of Democracy in America is interpreted as a modified version of Warron’s concept of three types of understanding of the divine. The content of civil theology and theatrical theology then allows for the depiction of the implied, albeit not explicitly expressed by Tocqueville, vision of spectacular democracy and its anthropological assumptions. RESEARCH RESULTS: The despotic drift of democracy is the ultimate consequence of dissolving the personal subject on the one hand into individuality, and on the other hand, into abstract universality. CONCLUSIONS, INNOVATIONS, AND RECOMMENDATIONS: The concepts of the jocular man and spectacular democracy highlights the signi ficance of the idea of the person for the analysis of contemporary forms of democratic despotism.
Keywords: nauki o polityce i administracji