„Przerabianie na pożyteczne ogniwo w wielkim łańcuchu”, „zamaszystość w stylu Zagłoby” i „półtrzeźwe, półpijane dionizyjskie wiersze”: czyli o kulturze studenckiej pierwszych dekad zaborów na przykładzie wileńskiego Towarzystwa Filomatów - MONIKA STANKIEWICZ-KOPEĆ (Autor) (2024)
https://czasopisma.ignatianum.edu.pl/pk/article/view/2024.4704.05/2899
Oryginalny artykuł naukowy
Celem niniejszego artykułu jest pokazanie, na przykładzie aktywności wileńskiego Towarzystwa Filomatów (1817–1824), jaki miała charakter i jaką rolę odegrała szeroko rozumiana „kultura studencka” w życiu pierwszej generacji Polaków urodzonych w niewoli politycznej. Artykuł ten, w znacznej mierze posiadający charakter przeglądowy, zwraca uwagę na rozmaite przejawy, formy i konteksty ówczesnej „kultury studenckiej”. Bazę źródłową stanowić będą materiały zebrane w Archiwum Filomatów, obejmującym zarówno dokumenty związane z działalnością organizacyjną związku, jak również literackie juwenilia członków grupy oraz ich korespondencję z lat 1819–1823. Zgromadzone tam źródła, obrazujące formację intelektualną i kulturową filomatów oraz ich barwną obyczajowość, zebrane i zachowane zostały dzięki systematyczności oraz wysokiemu stopniowi formalizmu samych studentów wileńskich. W celu rekonstrukcji przejawów i form kultury studenckiej filomatów wileńskich sięgnięto także do pamiętników i wspomnień, jak również do bogatej literatury przedmiotu im poświęconej (dawnej i współczesnej).
“Reworking into a Useful Link in a Great Chain,” “Zagłoba-Style Sweep,” and “Half-Sober, Half-Drunk Dionysian Poems”: Student Culture in the Early Decades of the Partitions A Case Study of the Vilnius Philomath Society The purpose of this article is to examine, through the activities of the Vilnius Philomath Society (1817–1824), the nature and role of the broadly understood “student culture” in the lives of the first generation of Poles born under political captivity. This largely overview-based article highlights various manifestations, forms, and contexts of student culture during this period. The source material includes documents from the Archives of the Philomaths, encompassing not only materials related to the organizational activities of the society but also the literary juvenilia of its members and their correspondence from 1819–1823. These sources, which shed light on the intellectual and cultural development of the Philomaths and their colorful customs, were collected and preserved due to the diligence and formalism of the Vilnius students themselves. To further reconstruct the forms and expressions of student culture among the Vilnius Philomaths, the article also draws on diaries, memoirs, and a wide range of literature – both contemporary and modern.
Keywords: nauki o kulturze i religii