Zakres znaczeniowy pojęcia domu w języku polskim i chorwackim w czasie pandemii koronawirusa – na przykładzie kampanii medialnej stay at home - EDYTA KONCEWICZ-DZIDUCH (Autor) (2024)
https://doi.org/10.17651/SOCJOLING.38.4
https://socjolingwistyka.ijp.pan.pl/index.php/SOCJO/article/view/417/327
Oryginalny artykuł naukowy
Celem artykułu jest porównanie pojęcia domu we współczesnym języku polskim i chorwackim, w któ -rym jest ono realizowane przez dwa określenia: dom (znaczenie społeczne) i kuća (znaczenie materialne). Dodatkowy kontekst badawczy stanowi perspektywa czasowa, czyli początkowy okres pandemii koronawi-rusa: marzec, kwiecień 2020. Analiza prowadzona jest na podstawie materiałów kampanii internetowej: stay at home, pol. zostań w domu, chorw. ostani doma / ostani kući, które wyekscerpowane zostały za pomocą wyszukiwarki internetowej Google oraz materiałów korpusowych języka polskiego (Monco PL) i chorwac-kiego (hrWaC). Analiza ma charakter synchronicznego badania komparatystycznego, z elementem diachro-nicznym. Zwrócono uwagę na etymologię leksemów: dom – nazwa pochodzenia praindoeuropejskiego, o zasięgu ogólnoeuropejskim i ogólnosłowiańskim; kuća – nazwa pochodzenia prasłowiańskiego, obecnie posiadająca zasięg występowania ograniczony do południowej i wschodniej Słowiańszczyzny. Dokonano również analizy porównawczej zakresów znaczeniowych leksemów dom (pol.) oraz dom i kuća (chorw.), a także frazeologizmów je zawierających w obu językach. Analiza materiału leksykalnego związanego z kampanią medialną stay at home, zostań w domu, ostani doma /ostani kući doprowadziła do wyodręb-nienia trzech kluczowych aspektów pojmowania domu w czasie pandemii: I. domu jako miejsca bezpiecz-nego (aspekt wartości: zdrowie, bezpieczeństwo, odpowiedzialność); II. domu jako miejsca wykonywania różnych aktywności w gronie rodzinnym (aspekt socjalny i psychologiczny); III. możliwości uczestnictwa w świecie zewnętrznym, będąc w domu (nauka, praca, kultura – aspekt przestrzenny). Analiza porównawcza komunikatów w języku polskim i chorwackim, publikowanych w Internecie w ramach akcji stay at home, wykazała ich znaczne podobieństwo tematyczne, językowe, strukturalne. Pewne różnice można dostrzec w dystrybucji leksemów w języku chorwackim; znacznie częściej używana jest w tej kampanii forma osta-ni doma, natomiast ostani kući – marginalnie. Co świadczy o tym, że większą uwagę w czasie pandemii kierowano na socjalne, wspólnotowe znaczenie domu niż materialne.
The article conduct a comparative analysis of the concept of home in contemporary languages: Polish and Croatian, in Croatian it is realized by two terms: dom (social meaning) and kuća (material meaning). An additional research aspect is the temporal perspecitve of the initial period of the coronavirus pandemic: March and April 2020. The analysis is based on materials from the stay at home online campaign, Polish: zostań w domu, Croatian: ostani doma/ ostani kući,extracted using the Google search engine as well as lexical materials from Polish (MoncoPL) and Croatian (hrWaC) language corpora. The analysis takes the form of a synchronic comparative study, with a diachronic element. Attention is paid to the etymology of the names: dom – a name of Proto-Indo-European origin, with a pan-European and pan-Slavic range; kuća – a name of Proto-Slavic origin, currently with a range limited to the southern and eastern Slavic regions. A comparative analysis of the meaning range of the lexemes dom (Polish) and dom / kuća (Croatian) and phraseologies in both languages was also performed. The analysis of lexical material related to the stay at home; zostań w domu; ostani doma/ostani kući media campaign led to the identification of three key aspect of understanding home concept during the pandemic. Firstly, home is perceived as a safe place, associated with values such as health, safety and responsibility. Secondly, home becomes a place for different activi-ties within the family, addressing social and psychological aspects. Thirdly – the ability to participate in the outside world while being at home (study, work, culture – spatial, social aspect). A comparative analysis of messages in Polish and Croatian published on the Internet as part to the stay at home campaign showed their significant thematic, linguistic and structural similarity. However, differences can be seen in the distri-bution of lexemes in Croatian, the form ostani doma is used much more often in this campaign while ostani kući – much less often. This fact proves that during the pandemic, more attention was paid to the social and community function of home than to the material one.
Keywords: nauki o kulturze i religii