Wizualizacja danych w humanistyce – kilka uwag o odpowiedzialności twórców - DANUTA SMOŁUCHA (Autor) (2024)
https://doi.org/10.24917/20811861.22.37
https://sbsp.uken.krakow.pl/article/view/11571
Oryginalny artykuł naukowy
W artykule omówione zostało zagadnienie wizualizacji danych w humanistyce, z uwzględnieniem jej ewolucji, wyzwań oraz etycznych aspektów projektowania. Celem artykułu jest zwrócenie uwagi na problemy etyczne, ograniczenia wizualizacji oraz niepewność, jaka towarzyszy interpretacji danych w badaniach humanistycznych. Obecnie wizualizacja, łącząc tradycyjne metody jakościowe z ilościowym podejściem analitycznym, staje się kluczowym narzędziem badawczym i narracyjnym. Przedstawione zostało kilka historycznych przykładów, które stanowią fundament współczesnych metod wizualizacji. Szczególną uwagę poświęcono roli kolorów, form i interaktywności w projektowaniu oraz wyzwaniom związanym z manipulacją danymi i złożonością narzędzi. W końcowych wnioskach zwrócona została uwaga na potrzebę krytycznego podejścia do wizualizacji oraz etycznej odpowiedzialności projektantów, zwłaszcza w kontekście rosnącej roli wizualizacji w badaniach humanistycznych. Artykuł zakończony został refleksją na temat przyszłości wizualizacji danych, w tym potencjalnych zastosowań sztucznej inteligencji i rozszerzonej rzeczywistości w humanistyce cyfrowej.
The article addresses data visualization in the humanities, focusing on its evolution, challeng-es, and ethical aspects of design. The goal of the article is to draw attention to ethical con-cerns, the limitations of visualization, and the uncertainty associated with data interpretation in humanities research. Currently, visualization, by combining traditional qualitative methods with a quantitative analytical approach, has become a key research and narrative tool. Several historical examples, which form the foundation of contemporary visualization methods, are presented. Particular attention is given to the role of colors, forms, and interactivity in design, as well as to the challenges related to data manipulation and the complexity of tools.In the concluding remarks, emphasis is placed on the need for a critical approach to vis-ualization and the ethical responsibility of designers, especially in light of the growing im-portance of visualization in humanities research. The article concludes with reflections on the future of data visualization, including potential applications of artificial intelligence and augmented reality in digital humanities.
Keywords: nauki o kulturze i religii