Etykiety językowe a postrzeganie i postawy wobec kobiet, które doświadczyły przemocy seksualnej - Sonia Burgfeld (Autor); KRZYSZTOF NOWAKOWSKI (Autor) (2026)
10.5604/01.3001.0055.7984
https://probacja.com/article/557984/pl
Oryginalny artykuł naukowy
Wstęp: Celem omówionych w artykule badań własnych było sprawdzenie, czy określenia (etykiety językowe) „ofiara” i „ocalała”, stosowane do opisu dorosłej osoby pokrzywdzonej przemocą seksualną, są związane z występowaniem różnic w sposobie jej postrzegania przez osoby trzecie. Różnice te analizowano także w kontekście przejawianych przez uczestników badania postaw w zakresie oceny wiktymizacyjnej, przypisywania odpowiedzialności za zdarzenie i przekonania o potrzebie udzielenia wsparcia. Zbadano ponadto, czy płeć badanych wiąże się z odmiennymi postawami społecznymi i postrzeganiem osób doświadczających przemocy seksualnej. Badania zostały zaplanowane w nawiązaniu do wcześniejszych analiz, wykonanych przez badaczy z Uniwersytetu Bielefeld (Papendick i Bohner, 2017), jako ich częściowa replikacja w polskich warunkach. Metoda: Uczestnicy badania najpierw zapoznawali się z opisami sytuacji, w których doszło do gwałtu na kobiecie. Następnie dokonano pomiaru badanych zmiennych za pomocą zmodyfikowanej skali dyferencjału semantycznego oraz zestawu pytań dotyczących postaw wobec osób doświadczających przemocy seksualnej. W badaniu wzięło udział 132 dorosłych (70% grupy stanowiły kobiety). Wyniki: Zaobserwowano, że etykieta językowa „ocalała” wzbudza u badanych więcej pozytywnych skojarzeń, niż etykieta „ofiara”. Nie stwierdzono natomiast takiego efektu w odniesieniu do postaw przejawianych względem osób, które doświadczyły przemocy seksualnej. Różnice płciowe ujawniły się zarówno w sposobie postrzegania wykorzystanych kobiet, jak i postawach wobec nich. Implikacje: Badania własne, przeprowadzone w grupie dorosłych użytkowników języka polskiego dostarczyły podobnych wyników jak analizy Papendick i Bohner, wykonane w innym kontekście społeczno-kulturowym. Uzyskane wyniki stanowią dobry punkt wyjścia do dalszych, pogłębionych badań nad wpływem języka na społeczną percepcję ofiar przemocy seksualnej. Mogą także być wykorzystane do planowania prewencyjnych kampanii społecznych w tym zakresie oraz w terapii osób pokrzywdzonych.
Keywords: psychologia