The role of the notion of a proper answer in the logic of questions: Methodological remarks and postulates - ADAM JONKISZ (Autor) (2021)
10.35765/rfi.2021.2701.16
https://czasopisma.ignatianum.edu.pl/rfi/article/view/2082
Oryginalny artykuł naukowy
Zawarte w artykule uwagi dotyczą głównie roli pojęcia tzw. odpowiedzi właściwej w logice pytań. Celem tych uwag jest uzasadnienie postulatu oparcia jakiejkolwiek logiki pytań na takiej koncepcji struktury pytań i odpowiedzi, w której pojęcie odpowiedzi właściwej jest ściśle określone. Postulat ten jest adresowany do każdej logiki pytań, choć jest on poparty i zilustrowany głównie analizami i uwagami porównawczymi odnoszącymi się do koncepcji opartych na teorii pytań Ajdukiewicza oraz do najnowszych ujęć inferencyjnej logiki erotycznej (IEL). Analizy potwierdzają, że pojęcie odpowiedzi właściwej jest podstawowe w teoriach pytań, jest bowiem zakładane w definicjach niemalże wszystkich pojęć odnoszących się do pytań i odpowiedzi. W koncepcji Ajdukiewicza jest użyte wprost na przykład w definicjach warunków właściwego postawienia pytania oraz odpowiedzi całkowitych i odpowiedzi wyczerpujących. W IEL występuje wprost w definicjach: pytania trafnego, pojęcia założenia pytania (i jego odmian), relacji ewokowania pytania (przez zbiór zdań oznajmiających) i implikowania pytania (przez inne pytanie) itd. Dlatego to podstawowe pojęcie powinno być dobrze zdefiniowane. Postulat ten dotyczy zwłaszcza takich teorii pytań, w których w języku symbolicznym dowodzi się twierdzeń dotyczących pytań i odpowiedzi – jak jest w IEL, w której jednak brak ścisłej definicji pojęcia odpowiedzi właściwej (są tylko ogólnikowe, pragmatyczne określenia sformułowane w języku naturalnym). W stronę dobrej definicji pojęcia odpowiedzi właściwej idzie określenie – przyjmowane przez Ajdukiewicza i w koncepcjach doń nawiązujących – że odpowiedź właściwa to taka, której budowa jest określona przez schemat struktury pytania. Określenie to powinno być jednak uzupełnione o trafną i ogólną koncepcję struktury pytań, której w zastanych koncepcjach brak. Dla potwierdzenia słuszności sformułowanego postulatu, w artykule zaproponowano nowe wyniki osiągnięte w teorii pytań, w której idee Ajdukiewicza są rozwinięte i uzupełnione o pełne ujęcie struktury pytań i dobrze zdefiniowane, tj. w sposób ogólny i ścisły, pojęcie odpowiedzi właściwej.
The observations in the article mainly concern the role of the concept of the so-called right answer in question logic. The purpose of these remarks is to justify the postulate that any logic of questions should be based on a conception of the structure of questions and answers, in which the notion of a proper answer is strictly defined. This postulate is addressed to any question logic, although it is mainly supported and illustrated by analyses and comparative remarks referring to concepts based on Ajdukiewicz’s question theory and to recent approaches of inferential erotetic logic (IEL). The analyses confirm that the concept of proper answer is fundamental in question theories, as it is assumed in the definitions of almost all concepts relating to questions and answers. In Ajdukiewicz’s concept, it is used explicitly, for example, in the definitions of the conditions of proper questioning and of complete and exhaustive answers. In IEL, it appears explicitly in the definitions of: the pertinent question, the notion of the presupposition of a question (and its variations), the relations of evoking a question (by a set of indicative sentences) and implying a question (by another question), etc. This basic concept should therefore be well defined. This postulate applies especially to such theories of questions in which assertions about questions and answers are proved in symbolic language – as is the case in IEL, which, however, lacks a strict definition of the concept of proper answer (there are only vague, pragmatic terms formulated in natural language). There is, however, a definition that is closer to the idea of the proper answer, adopted by Ajdukiewicz as well as in the concepts related to it, that a proper answer is one the structure of which is determined by the scheme of the question structure. However, this definition should be complemented by an accurate and general conception of question structure, which is lacking in the existing concepts. In order to confirm the validity of the formulated postulate, the article proposes new results achieved in the theory of questions, in which Ajdukiewicz’s ideas are developed and supplemented by a full account of the structure of questions and well-defined, i.e. formulated in a general and strict way as is the idea of proper answer.
Keywords: filozofia