Koncepcja jednostki i wspólnoty w etyce idei Zygmunta Balickiego - AGNIESZKA PUSZKOW-BAŃKA (Autor) (2020)
https://www.wydawnictwoscriptum.pl/studia-z-filozofii-polskiej-tom-13-p-288.html
Oryginalny artykuł naukowy
Celem artykułu jest wskazanie filozoficznych podstaw koncepcji jednostki uspołecznionej (imago societas) i nowej wizji społeczeństwa w „Egoizmie narodowym wobec etyki” Zygmunta Balickiego. Podstawowym problemem badawczym jest próba poszukiwania właściwych podstaw, na których można zbudować etykę zbiorową. Paradygmat cogito okazuje się tu być redundantny. Mimo krytyki kultury i myśli politycznej polskiej, pedagogika narodowa wczesnej endecji osadzona jest silnie na etosie wspólnoty politycznej wypracowanym w tym paradygmacie. Podstawową metodę stanowi analiza tekstów źródłowych oraz ich interpretacji przez późniejszych autorów. Artykuł składa się z kilku części. W części pierwszej zostaje przedstawiona krytyka filozoficznych podstaw indywidualizmu etyki ideałów, w drugiej – koncepcja jednostki uspołecznionej, która definiuje dobro własne odnosząc je do pojęcia bonum commune. w trzeciej ukazany jest romantyczny rodowód takiego podejścia oraz pokazane jest, że na gruncie etyki idei możliwym jest sformułowanie koncepcji jednostki. Zasadniczym wnioskiem płynącym z analizy jest teza, że demokratyzm endecji wypływa z innych źródeł intelektualnych niż europejski liberalizm czasów nowożytnych. Antyindywidualizm Balickiego na gruncie praktyki społecznej nie prowadzi do zakwestionowania jednostki ani w zakresie jej natury ani znaczenia. Etyka idei obejmuje nieskończenie wiele etyk autonomicznych, wobec czego nie ma tu mowy o marginalizacji osobistych ambicji, tożsamości, czy aspiracji jednostek. Artykuł pokazuje podstawy budowy wspólnoty politycznej w kontekście napięcia na linii jednostka - społeczeństwo.
The aim of this article is to indicate the philosophical basis of the concept of a socialize individual (imago societas) and a new vision of society in Zygmunt Balicki’s “National Egoism and Ethics”. The basic research problem is an attempt to find the proper foundations on which we could build a collective ethics. The cogito paradigm turns out to be redundant here. Despite of the criticism of Polish culture and political thought, the national pedagogy of early National Democracy is firmly rooted in the ethos of the political community developed in this paradigm. The primary method is the analysis of source texts and their interpretation by later authors. The article is composed of several parts. The first part presents a critique of the philosophical foundations of individualism in the ethics of ideals. The second unveils the concept of a socialized individual, which defines the good of oneself by relating it to the concept of bonum commune. The third shows the romantic origin of this approach and demonstrates that it is possible to formulate a distinctive conception of the individual on the basis of the ethics of ideas. The main conclusion of the analysis is that the democratism of National Democracy flows out from different intellectual sources than the European liberalism of modern times. Balicki’s anti-individualism, on the grounds of social practice, does not lead to a questioning of the individual either in terms of its nature or meaning. The ethics of ideas Koncepcja jednostki i wspólnoty w etyce idei Zygmunta Balickiego 291 encompasses an infinite number of autonomous ethics, so there is no question of marginalizing the personal ambitions, identities, or aspirations of individuals. The article shows the foundations of political community building in terms of individual-society tensions.
Keywords: nauki o polityce i administracji