Imperatyw pedagogiczny jako element strategi wychowawczej = Pedagogical imperative as an element of educational strategy - ANDRZEJ DE TCHORZEWSKI (Autor) (2017)
Oryginalny artykuł naukowy
10.12775/SPI.2017.2.002
Artykuł ma na celu ukazanie różnic pomiędzy kategoriami pedagogicznymi rygoryzmu i liberalizmu wychowawczego, określić treść i zakres znaczeniowy tych pojęć oraz uzasadnić ich miejsce w strategiach wychowawczych oraz w ich różnych typach. Stąd posłużono się w artykule syntetycznym ujęciem historycznym, które ma w sposób jak najbardziej lapidarny ukazać rozwój myśli dotyczącej przymusu i swobody w wychowaniu, a zwłaszcza przejawów praktyki w tym zakresie od starożytności aż po czasy nowożytne. Przeprowadzono także analizę dwóch sprzecznych koncepcji pedagogicznych, które ujmuje się w relacji homo educandus vs homo non educandus. Koncepcje te w różny sposób odwołują się do takiej kategorii, jak wolność pedagogiczna i określają jej znaczenie w praktyce wychowawczej. Takie podejście umożliwiło przeprowadzenie typologizacji dwóch strategii wychowawczych, które ujęto w dwie kategorie: strategii autokratycznej i strategii formacyjnej. W każdej z nich pojawia się problem odwoływania się do wybranych imperatywów pedagogicznych, które zostały szczegółowo opisane. Do nich zaliczono: posłuszeństwo, dyscyplinę, karność, odpowiedzialność oraz sumienność. Ukazano także ich związek z procesem kształtowania w postawach wychowanków sprawności, zwłaszcza sprawności moralnych, które należy pojmować jako element rezultatu procesu wychowawczego. Imperatywy pedagogiczne, do których odwołują się wychowujący, mogą świadczyć o poziomie świadomości wychowawczej i kulturze pedagogicznej tych, którzy przyjmują na siebie odpowiedzialność za wychowanie młodzieży. Rolą imperatywów pedagogicznych jest wspomaganie wychowanków w ich osobistym i społecznym rozwoju.
The purpose of the article is to outline the differences between such pedogogicol cotegories os: rigorism ond liberolism of upbringing, ossessing the content, range of meoning of terms and providing legitimocy for them in strotegies of upbringing and their different types. Thus, o historicol synthetic view is opplied thot should show, in o lopidory woy, the development of thought connected to constroint ond liberty in upbringing and in porticulor the symptoms of proctice in thot ronge from ontiquity to modern times. Moreover, the analysis of two inconsistent pedogogicol conceptions wos conducted that are subsumed in the relotion homo educcmdus vs. homo non educcmdus. These conceptions, in different woys, refer to such cotegories os pedogogicol freedom ond determine their meoning to educotion. This opprooch ollowed two types of educotionol strotegies to emerge that are presented in two cotegories: outocrotic strotegy ond formotion strotegy. ln eoch of them there is a problem referring to selected pedogogicol imperotives that have been described in detoil. These include: obedience, discipline, respect for punishment, responsibility ond conscientiousness. lt olso shows their relotion with the process of shoping ottitudes to leorner efficiency, especiolly the efficiency of morolity which should be understood os on element of the result of the educotionol process. Pedogogicol imperotives to that the educotors referred to con indicote the level of oworeness of the educotionol ond pedogogicol culture of those who ossume responsibility for the educotion of youth. The role of pedogogicol imperotives is to support leorners in their personol ond sociol development.
Keywords: pedagogika