Treści filozoficzno-moralne w traktacie "O Lichwie..." ks. Marcina Śmigleckiego SJ (1563–1618) - Stanisław Pyszka (Autor) (2017)
10.5281/zenodo.827370
Oryginalny artykuł naukowy
Traktat Marcina Śmigleckiego SJ „O Lichwie…” jest pierwszą ściśle naukową próbą ukazania sytuacji ekonomicznej i społecznej warstwy mieszczańskiej i chłopskiej w Polsce i na Litwie na przełomie XVI i XVII wieku. Autor, będąc znakomitym logikiem, wyraził swoje poglądy w sposób niezwykle precyzyjny, ograniczając przy tym język techniczny (filozoficzno-prawniczy) do minimum, tak by jego traktat był zrozumiały dla czytelników różnych stanów i o różnym wykształceniu. Celna analiza sytuacji ekonomiczno-społecznej oraz przejrzyście sformułowane postulaty sprawiły, że traktat był przez dwa kolejne stulecia praktycznym podręcznikiem sprawiedliwej postawy klasy panującej w stosunku do mieszczan i chłopów. Myśli zawarte w dziele Śmigleckiego stały się punktem odniesienia dla wielu pokoleń profesorów filozofii moralnej oraz kaznodziei ludowych, którzy w swojej działalności poruszali kwestie społeczne.
"On Usury", the treaty by Martin Śmiglecki SJ, was the first strictly scientific attempt to show the economic and social background of the bourgeois and peasant social stratum in Poland and Lithuania at the turn of the 16th and 17th centuries. The author, being an excellent logician, expressed his views in a very precise way, limiting his technical (philosophico-legal) language to a minimum, so that his treatise would be understandable to readers from a range of social positions and circumstances. Its careful analysis of the socio-economic situation and clear formulation of its postulates enabled it to function, over the course of two centuries, as a practical manual imparting guidance to the ruling class as they sought to maintain a just and fair stance in their dealings with the burghers and peasants. Śmiglecki’s ideas have become a reference point for many generations of professors of moral philosophy and folk preachers seeking to raise social issues in their own works.