Tułacze drogi polskich dzieci. Artykuł recenzyjny - WITOLD CHMIELEWSKI (Autor) (2022)
10.35765/ hw.2022.2158.15
https://horyzontywychowania.ignatianum.edu.pl/HW/article/view/2049/2170
Artykuł recenzyjny (recenzja naukowa)
CEL NAUKOWY: Celem artykułu recenzyjnego jest odniesienie się do kwestii przedstawienia faktów dotyczących ratowania polskich dzieci w czasie rewolucji bolszewickiej po pierwszej wojnie światowej na Syberii i w Mandżurii, ukazanych w książce W. Theissa, i porównanie ich z sytuacją dzieci polskich na uchodźstwie na kilku kontynentach w czasie drugiej wojny światowej w kontekście zachowania ich polskości. PROBLEM I METODY BADAWCZE: W artykule starano się wykazać pewne podobieństwa sytuacji polskich dzieci na obczyźnie w okresie rewolucji bolszewickiej na Syberii i w Mandżurii oraz ich tułaczego losu w Meksyku, Afryce i Nowej Zelandii. Ukazano wydarzenia z życia polskich dzieci poza granicami kraju w warunkach wywołanych konfliktami zbrojnymi i kwestię ich powrotu do ojczyzny po zakończeniu pierwszej wojny światowej, w okresie trwania rewolucji bolszewickiej w Rosji oraz sprawę powrotu do zniewolonej ojczyzny po drugiej wojnie światowej. Podstawą rozważań były głównie fakty uzyskane na podstawie źródeł archiwalnych, właściwych dla metodologii badań w zakresie dziejów oświaty i wychowania. PROCES WYWODU: Wywód składa się z dwóch podstawowych części. W pierwszej przez pryzmat recenzowanej książki pokazano ewakuację dzieci z sowieckiego Dalekiego Wschodu do ojczyzny trzema drogami. W drugiej ukazano sytuację dzieci na uchodźstwie podczas drugiej wojny światowej i złożoną z przyczyn politycznych kwestię ich powrotu do kraju. WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Dokonana analiza wykazała podobieństwo losów polskich dzieci na uchodźstwie i troskę o ustrzeżenie ich przed wynarodowieniem oraz różnice w kwestii powrotu do kraju. Po pierwszej wojnie światowej dzieci z radością i nadzieją jechały do odrodzonej ojczyzny, po drugiej – młode pokolenie Polaków nie miało w większości zamiaru wracać do niesuwerennej ojczyzny, znajdującej się pod wpływem Związku Sowieckiego. WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Porównywanie sytuacji obydwu pokoleń dzieci wskazuje, że zawsze jest troska o zachowanie tożsamości narodowej młodego pokolenia na obczyźnie i istnieje wola jego powrotu do kraju. Nie zawsze jednak były ku temu należyte warunki polityczne i społeczne, zwłaszcza po drugiej wojnie światowej. Idea powrotu ma charakter ponadczasowy i jest zawsze aktualna. Jej realizacja ma wymiar emocjonalny, głęboko patriotyczny, wzbogacający naród i państwo polskie niezależnie od okresu, w którym ono funkcjonuje.
RESEARCH OBJECTIVE: The aim of the review article is to refer to the facts concerning the saving of Polish children in the period of the Bolshevik revolution after the First World War in Syberia and Manchuria, as shown in W. Theiss’s book, and comparing them with the situation of Polish children living in exile on a few continents during the Second World War in the context of preserving their Polish identity. THE RESEARCH PROBLEM AND METHODS: The article is to present some similarities of the situation of Polish children living out of the homeland in the period of the Bolshevik Revolution in Syberia and Manchuria, and their wandering plight in Mexico, Africa and New Zealand, as well as. The article shows events from the lives of Polish children living out of the homeland in conditions caused by armed conflicts, and the issue of their return to their homeland after the end of the First World War, in the period of the Bolshevik Revolution in Russia, and their return to the subjugated homeland after the Second Word War. The analysis concerned mainly facts gained from archival sources, appropriate for the methodology of research within the scope of the history of education. THE PROCESS OF ARGUMENTATION: The argumentation consists of two basic parts. In the first one – through the prism of the reviewed book, the author shows the children evacuation from the Soviet Far East to the homeland. In the second one, the author shows the situation of children in exile during the Second World War and their return to the homeland, which was a complex problem due to political reasons.RESEARCH RESULTS: A complete analysis showed the likeness of the plight of the Polish children living in exile and the concern to save them from being uprooted and the differences referring to their return to Poland. After the First World War children returned to the reborn homeland with joy and, after the Second World War – the young generation of Poles did not intend, in most cases, to return to the subjugated homeland, influenced by the Soviet Union.CONCLUSIONS, INNOVATIONS AND RECOMMENDATIONS: Comparing the situation of both generations of children indicates that there is always a concern to preserve the national identity of the young generation living in exile and their will to return to their homeland. However, there were not always the appropriate political and social conditions to achieve such a goal, especially after the World War Two. The idea of return to homeland is timeless and still relevant. Its realization is in the emotional and deeply patriotic dimension, enriching the Polish nation and state, regardless of the historical period.
Keywords: pedagogika