Inspiracje klasyczne w „Miesięczniku Połockim” wydawanym w latach 1818–1820 przez jezuicką Akademię Połocką - KRZYSZTOF HOMA (Autor) (2021)
10.35765/rfi.2021.2701.8
https://czasopisma.ignatianum.edu.pl/rfi/article/view/2074
Oryginalny artykuł naukowy
„Miesięcznik Połocki”, periodyk wydawany przez jezuicką Akademię Połocką w latach 1818–1820, był odważną próbą podjętą przez profesorów kolegium włączenia się w wojnę kulturową tamtych czasów, w której głównym przedmiotem sporu była edukacja młodzieży w Polsce. W przeciwieństwie do innych uniwersytetów i akademii, które propagowały oświeceniowy program studiów, jezuici połoccy zdecydowanie kultywowali swoje tradycje wychowawcze zakreślone w ratio studiorum. Innymi słowy, wierzyli oni, że zakorzenienie i ugruntowanie wychowanków w tradycji grecko-łacińskiej pozwoli na wychowanie dobrych obywateli i cnotliwych ludzi. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie klasycznych motywów i inspiracji obecnych na łamach „Miesięcznika Połockiego”. W czternastu numerach miesięcznika znajduje się około trzydzieści różnych utworów nawiązujących formą lub treścią do tradycji klasycznej, w tym kilka przekładów na język polski ze starożytnej greki i łaciny. Najsłynniejszym z nich jest pełny przekład Orestesa Eurypidesa, dokonany przez o. Jana Mihanowicza SJ. Czasopismo było przedsięwzięciem krótkotrwałym, istniało bowiem tylko dwa lata i przestało się ukazywać wraz z wydaleniem jezuitów z terenów dzisiejszej Białorusi w 1820 roku. Niemniej, profesorowie i wychowankowie Akademii Połockiej, pomimo rozproszenia po krajach Europy i innych kontynentach, ponieśli ducha kultury klasycznej do innych ośrodków nauczania, kontynuując swoją pracę naukową i pedagogiczną w Tarnopolu, Starej Wsi, Wiedniu, Fryburgu, Rzymie, Dublinie, Bejrucie i Georgetown.
“The Połock Monthly”, a periodical published by the Jesuit Academy of Połock in Belarus (White Russia) in 1818–1820, was a courageous attempt undertaken by the professors of the college to participate in the culture war of that period in which the crucial point of disagreement was the education of young people in Poland. Unlike other universities and academies which promoted the Enlightenment curriculum, the Jesuits from Połock were determined to cultivate their own educational tradition as it was outlined in the ratio studiorum. In other words, they believed that a firm rooting and grounding of students in the Greek and Latin traditions would produce good citizens and virtuous people. The aim of article is to describe and discuss the classical themes and inspirations as they were presented in “Miesięcznik Połocki”. Altogether, we have about thirty different works referring to the classics, either in its form or content, including several translations into Polish from the Ancient Greek and Latin languages. The most famous one published in the journal is the complete translation of Euripides’s Orestes undertaken by Father Jan Mihanowicz SJ. The journal was a short-lived endeavour as it existed only for two years and was terminated with the expulsion of the Jesuits from Belarus in 1820. Yet even though the professors and alumni of the Połock Academy were scattered throughout the countries of Europe and other continents, they carried on the classical spirit to other schools and continued their scholarly and pedagogical work in Tarnopol, Stara Wieś, Vienna, Fribourg, Rome, Beirut and Georgetown.
Keywords: nauki o kulturze i religii