Archetyp polskiej kultury politycznej w Sadze o wiedźminie Andrzeja Sapkowskiego

Collection
Article
Download bibliographic description
  • Tytuł: Archetyp polskiej kultury politycznej w Sadze o wiedźminie Andrzeja Sapkowskiego
  • Autor/Autorzy: AGNIESZKA PUSZKOW-BAŃKA (Autor)
  • Nazwa czasopisma: Journal of Modern Science
  • Rok: 2025
  • Tom: 61
  • Numer: 1
  • ISSN: 1734-2031
  • e-ISSN: 2391-789X
  • DOI: 10.13166/jms/203561
  • Adres www:: https://www.jomswsge.com/Autor-Agnieszka+Katarzyna+Puszkow-Ba%C5%84ka/306927
  • Strony od-do: 524-537
  • Abstrakt: Cel pracy: Celem tego artykułu jest omówienie uniwersum wiedźmina z perspektywy szeroko pojętej historii idei, a w szczególności w kontekście badań nad archetypem polskiej kultury politycznej. Autorka zastanawia się na ile świat wiedźmina wyraża archetyp polskiej kultury politycznej. Materiał i metody: Uniwersum przedstawione jest w cyklu wiedźmińskim autorstwa Andrzeja Sapkowskiego który stanowią następujące po sobie tomy: Ostatnie Życzenie (OŻ), Miecz Przeznaczenia (MP), Krew Elfów (KE), Czas Pogardy (CP), Chrzest Ognia (ChO),Wieża Jaskółki (WJ),Pani Jeziora (PJ). Artykuł jest próbą odpowiedzi na pytanie o przyczyny komercyjnego sukcesu wiedźmińskiej sagi. Przyjęte zostało założenie, że po pierwsze, proza Andrzeja Sapkowskiego wypowiada archetyp polskiej kultury politycznej i na tym zasadza się jej niesłabnąca popularność, po wtóre odnosi się doń krytycznie. Pytanie badawcze zatem brzmi: czy krytykuje ów archetyp źródłowo twierdząc, że wzory kultury polskiej są „błędne” per se, czy jego krytyka ma charakter wewnętrzny, wtedy będzie to krytyka rozpadu tych pozytywnie wartościowanych wzorców. Wyniki: Zasadniczym wnioskiem płynącym z analizy jest teza o wewnętrznym charakterze krytyki archetypu polskiej kultury politycznej w sadze o wiedźminie autorstwa Andrzeja Sapkowskiego. „Duch nowożytności” z towarzyszącą mu teorią praw podmiotowych, na gruncie tego archetypu jest co najmniej problematyczny. Wnioski: Artykuł wskazuje na ciągle aktualny problem uzgodnienia „ducha polskości” z „duchem nowożytności”, oraz na otwarty i ważny charakter dyskusji nad polskością.
  • Słowa kluczowe:
    • Andrzej Sapkowski
    • Europa
    • nowożytność
    • polska kultura polityczna
    • Wiedźmin
  • Dyscyplina: nauki o polityce i administracji
  • 002 a Archetyp polskiej kultury politycznej w Sadze o wiedźminie Andrzeja Sapkowskiego
  • 003 b 0000-0002-2364-9246
  • 003 a AGNIESZKA PUSZKOW-BAŃKA (Autor)
  • 004 a Oryginalny artykuł naukowy
  • 006 a Journal of Modern Science
  • 008 a 2025
  • 009 a 61
  • 010 a 1
  • 011 a 1734-2031
  • 012 a 2391-789X
  • 013 a 10.13166/jms/203561
  • 014 a https://www.jomswsge.com/Autor-Agnieszka+Katarzyna+Puszkow-Ba%C5%84ka/306927
  • 015 a 524-537
  • 019 a Cel pracy: Celem tego artykułu jest omówienie uniwersum wiedźmina z perspektywy szeroko pojętej historii idei, a w szczególności w kontekście badań nad archetypem polskiej kultury politycznej. Autorka zastanawia się na ile świat wiedźmina wyraża archetyp polskiej kultury politycznej. Materiał i metody: Uniwersum przedstawione jest w cyklu wiedźmińskim autorstwa Andrzeja Sapkowskiego który stanowią następujące po sobie tomy: Ostatnie Życzenie (OŻ), Miecz Przeznaczenia (MP), Krew Elfów (KE), Czas Pogardy (CP), Chrzest Ognia (ChO),Wieża Jaskółki (WJ),Pani Jeziora (PJ). Artykuł jest próbą odpowiedzi na pytanie o przyczyny komercyjnego sukcesu wiedźmińskiej sagi. Przyjęte zostało założenie, że po pierwsze, proza Andrzeja Sapkowskiego wypowiada archetyp polskiej kultury politycznej i na tym zasadza się jej niesłabnąca popularność, po wtóre odnosi się doń krytycznie. Pytanie badawcze zatem brzmi: czy krytykuje ów archetyp źródłowo twierdząc, że wzory kultury polskiej są „błędne” per se, czy jego krytyka ma charakter wewnętrzny, wtedy będzie to krytyka rozpadu tych pozytywnie wartościowanych wzorców. Wyniki: Zasadniczym wnioskiem płynącym z analizy jest teza o wewnętrznym charakterze krytyki archetypu polskiej kultury politycznej w sadze o wiedźminie autorstwa Andrzeja Sapkowskiego. „Duch nowożytności” z towarzyszącą mu teorią praw podmiotowych, na gruncie tego archetypu jest co najmniej problematyczny. Wnioski: Artykuł wskazuje na ciągle aktualny problem uzgodnienia „ducha polskości” z „duchem nowożytności”, oraz na otwarty i ważny charakter dyskusji nad polskością.
  • 021 a Andrzej Sapkowski
  • 021 a Europa
  • 021 a nowożytność
  • 021 a polska kultura polityczna
  • 021 a Wiedźmin
  • 966 a nauki o polityce i administracji
  • 985 a Wydział Pedagogiczny
  • 985 b Instytut Nauk o Polityce i Administracji

2025_art_Puszkow-Bańka_A_Archetyp-polskiej-kultury....pdf (294 KB)

  • Licence: CC BY-SA 4.0
  • Text version: Final published
  • Availability: Public
Download
Repozytorium Akademii Ignatianum w Krakowie, które jest częścią Portalu Pracowniczego zostało zrealizowane w ramach projektu „Program wzmocnienia potencjału dydaktycznego Uczelni na rzecz rozwoju regionalnego” POWR.03.05.00-00-ZR10/18 współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.