Działalność wydawnicza jezuitów polskich w latach 1773 - 1872
false
- Tytuł: Działalność wydawnicza jezuitów polskich w latach 1773 - 1872
- Autor/Autorzy: STANISŁAW CIEŚLAK (Autor)
- Nazwa czasopisma: Rocznik Filozoficzny Ignatianum
- Rok: 2026
- Tom: 32
- Numer: 2
- ISSN: 2300-1402
- Adres www:: https://czasopisma.ignatianum.edu.pl/rfi/article/view/4710/3496
- Strony od-do: 191-210
- Abstrakt: Kasata Towarzystwa Jezusowego w 1773 roku wyrządziła dotkliwe straty Kościołowi katolickiemu w Polsce oraz kulturze narodowej. Do tego czasu jezuici prowadzili bogatą działalność piśmienniczą, którą traktowali jako formę apostolstwa i jedno z najważniejszych zadań zakonu. Wydawali podręczniki szkolne, kalendarze, czasopisma, literaturę religijną oraz przekłady z języków obcych. W ograniczonym zakresie kontynuowali tę aktywność na ziemiach polskich wcielonych po rozbiorach do Imperium Rosyjskiego (tzw. ojcowie białoruscy). Po przywróceniu Towarzystwa Jezusowego na całym świecie w 1814 roku, a zwłaszcza po przybyciu jezuitów wygnanych z Imperium Rosyjskiego do zaboru austriackiego (Galicji), zakon na nowo podjął działalność pisarską. Momentem przełomowym dla dziewiętnastowiecznej aktywności wydawniczej okazał się rok 1872, kiedy to przy ul. Kopernika 26 w Krakowie zaczęto wydawać „Intencje Apostolstwa Serca Jezusowego”. Czasopismo to dało początek Wydawnictwu Apostolstwa Modlitwy, które do dziś kontynuuje chlubną tradycję zaangażowania jezuitów na polu piśmiennictwa. Artykuł analizuje aktywność piśmienniczą i wydawniczą polskich jezuitów w latach 1773–1872, ze szczególnym uwzględnieniem ich posługi na tym polu w zaborze rosyjskim na Białej Rusi. Mimo kasaty zakonu na świecie zakonnicy działali tam za przyzwoleniem Katarzyny II aż do 1820 roku. Wykorzystując metodę opisowo-historyczną, zrekonstruowano ich dorobek oraz wkład w życie religijne i kulturalne na podstawie literatury przedmiotu oraz źródeł zakonnych. Wykazano, że mimo restrykcji zaborców oraz czasowego zawieszenia działalności w Galicji (1848–1852) jezuici odegrali w omawianym okresie istotną rolę w polskim piśmiennictwie i ruchu wydawniczym.
- Słowa kluczowe:
- Galicja
- piśmiennictwo
- Towarzystwo Jezusowe
- Wydawnictwo Apostolstwa Modlitwy w Krakowie
- zabór austriacki
- Dyscyplina: nauki o kulturze i religii
false
- 002 a Działalność wydawnicza jezuitów polskich w latach 1773 - 1872
- 003 b 0000-0002-9079-4793
- 003 a STANISŁAW CIEŚLAK (Autor)
- 004 a Oryginalny artykuł naukowy
- 006 a Rocznik Filozoficzny Ignatianum
- 008 a 2026
- 009 a 32
- 010 a 2
- 011 a 2300-1402
- 014 a https://czasopisma.ignatianum.edu.pl/rfi/article/view/4710/3496
- 015 a 191-210
- 019 a Kasata Towarzystwa Jezusowego w 1773 roku wyrządziła dotkliwe straty Kościołowi katolickiemu w Polsce oraz kulturze narodowej. Do tego czasu jezuici prowadzili bogatą działalność piśmienniczą, którą traktowali jako formę apostolstwa i jedno z najważniejszych zadań zakonu. Wydawali podręczniki szkolne, kalendarze, czasopisma, literaturę religijną oraz przekłady z języków obcych. W ograniczonym zakresie kontynuowali tę aktywność na ziemiach polskich wcielonych po rozbiorach do Imperium Rosyjskiego (tzw. ojcowie białoruscy). Po przywróceniu Towarzystwa Jezusowego na całym świecie w 1814 roku, a zwłaszcza po przybyciu jezuitów wygnanych z Imperium Rosyjskiego do zaboru austriackiego (Galicji), zakon na nowo podjął działalność pisarską. Momentem przełomowym dla dziewiętnastowiecznej aktywności wydawniczej okazał się rok 1872, kiedy to przy ul. Kopernika 26 w Krakowie zaczęto wydawać „Intencje Apostolstwa Serca Jezusowego”. Czasopismo to dało początek Wydawnictwu Apostolstwa Modlitwy, które do dziś kontynuuje chlubną tradycję zaangażowania jezuitów na polu piśmiennictwa. Artykuł analizuje aktywność piśmienniczą i wydawniczą polskich jezuitów w latach 1773–1872, ze szczególnym uwzględnieniem ich posługi na tym polu w zaborze rosyjskim na Białej Rusi. Mimo kasaty zakonu na świecie zakonnicy działali tam za przyzwoleniem Katarzyny II aż do 1820 roku. Wykorzystując metodę opisowo-historyczną, zrekonstruowano ich dorobek oraz wkład w życie religijne i kulturalne na podstawie literatury przedmiotu oraz źródeł zakonnych. Wykazano, że mimo restrykcji zaborców oraz czasowego zawieszenia działalności w Galicji (1848–1852) jezuici odegrali w omawianym okresie istotną rolę w polskim piśmiennictwie i ruchu wydawniczym.
- 021 a Galicja
- 021 a piśmiennictwo
- 021 a Towarzystwo Jezusowe
- 021 a Wydawnictwo Apostolstwa Modlitwy w Krakowie
- 021 a zabór austriacki
- 966 a nauki o kulturze i religii
- 985 a Wydział Filozoficzny
- 985 b Instytut Kulturoznawstwa i Dziennikarstwa
false
false
- Title: Działalność wydawnicza jezuitów polskich w latach 1773 - 1872
- Author: STANISŁAW CIEŚLAK (Autor)
- Journal: Rocznik Filozoficzny Ignatianum
- Date: 2026
- Discipline: nauki o kulturze i religii
- Keywords in Polish:
- Structure:
false
2026_art_Cieślak_S_Działalność wydawnicza jezuitów polskich w latach 1773–1872.pdf (181 KB)
- Licence: CC BY-ND 4.0
- Text version: Final published
- Availability: Public