Międzynarodowy system humanitarny jako Complex Adaptive System (CAS): doraźne reformy a strukturalne bariery

Collection
Article
Download bibliographic description
  • Tytuł: Międzynarodowy system humanitarny jako Complex Adaptive System (CAS): doraźne reformy a strukturalne bariery
  • Autor/Autorzy: RENATA KURPIEWSKA-KORBUT (Autor)
  • Nazwa czasopisma: Horyzonty Polityki
  • Rok: 2026
  • Tom: 17
  • Numer: 59
  • ISSN: 2082-5897
  • e-ISSN: 2353-950X
  • DOI: 10.35765/hp.2942
  • Adres www:: https://horyzontypolityki.ignatianum.edu.pl/HP/article/view/2942
  • Strony od-do: 341-362
  • Abstrakt: CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest konceptualizacja międzynarodowego systemu humanitarnego jako złożonego systemu adaptacyjnego (CAS) i analiza jego ewolucji reformistycznej w odpowiedzi na dynamicznie zmieniające się warunki globalne – od lat 90. po współczesną epokę polikryzysów. PROBLEM I METODY BADAWCZE: Artykuł analizuje zdolność adaptacyjną globalnego systemu humanitarnego wobec współczesnych kryzysów, łącząc teorię złożonych systemów adaptacyjnych (CAS) z analizą instytucjonalną. Badanie koncentruje się na reakcjach systemu na czynniki egzogeniczne, reformach instytucjonalnych oraz skuteczności „skoordynowanego pozycjonowania” (Seybolt, 2009). Zastosowano systematyczny przegląd literatury i raportów sektorowych, zwłaszcza ALNAP i HPG. PROCES WYWODU: Argumentacja opiera się na danych dotyczących rosnących potrzeb humanitarnych w warunkach polikryzysów. System humanitarny został ujęty jako CAS o hybrydowym modelu zarządzania. Następnie przeanalizowano kluczowe reformy od 1991 roku po reformy z 2016 roku, wskazując na utrzymujące się słabości strukturalne, takie jak centralizacja i fragmentacja władzy oraz ograniczona lokalizacja pomocy. WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Globalny system humanitarny reaguje na czynniki egzogeniczne głównie poprzez stopniowe reformy operacyjne dotyczące koordynacji, finansowania, lokalizacji i Nexusu humanitarno-rozwojowo-pokojowego, bez zasadniczej zmiany struktur władzy i mechanizmów ekonomicznych. WNIOSKI, INNOWACJE I REKOMENDACJE: Dominujący hierarchiczno-sieciowy model zarządzania utrudnia skuteczne ustalanie priorytetów strategicznych adekwatnych do zmieniających się warunków. Konieczna jest renegocjacja miejsca humanitaryzmu w globalnym kontrakcie społecznym oraz fundamentalne przeprojektowanie celu, struktury i legitymizacji systemu. W przeciwnym razie grozi mu marginalizacja w obliczu współczesnych polikryzysów.
  • Słowa kluczowe:
    • Grand Bargain
    • HDP Nexus
    • lokalizacja
    • międzynarodowy system humanitarny
    • zarządzanie CAS
  • Dyscyplina: nauki o polityce i administracji
  • 002 a Międzynarodowy system humanitarny jako Complex Adaptive System (CAS): doraźne reformy a strukturalne bariery
  • 003 b 0000-0001-5833-3906
  • 003 a RENATA KURPIEWSKA-KORBUT (Autor)
  • 004 a Oryginalny artykuł naukowy
  • 006 a Horyzonty Polityki
  • 008 a 2026
  • 009 a 17
  • 010 a 59
  • 011 a 2082-5897
  • 012 a 2353-950X
  • 013 a 10.35765/hp.2942
  • 014 a https://horyzontypolityki.ignatianum.edu.pl/HP/article/view/2942
  • 015 a 341-362
  • 019 a CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest konceptualizacja międzynarodowego systemu humanitarnego jako złożonego systemu adaptacyjnego (CAS) i analiza jego ewolucji reformistycznej w odpowiedzi na dynamicznie zmieniające się warunki globalne – od lat 90. po współczesną epokę polikryzysów. PROBLEM I METODY BADAWCZE: Artykuł analizuje zdolność adaptacyjną globalnego systemu humanitarnego wobec współczesnych kryzysów, łącząc teorię złożonych systemów adaptacyjnych (CAS) z analizą instytucjonalną. Badanie koncentruje się na reakcjach systemu na czynniki egzogeniczne, reformach instytucjonalnych oraz skuteczności „skoordynowanego pozycjonowania” (Seybolt, 2009). Zastosowano systematyczny przegląd literatury i raportów sektorowych, zwłaszcza ALNAP i HPG. PROCES WYWODU: Argumentacja opiera się na danych dotyczących rosnących potrzeb humanitarnych w warunkach polikryzysów. System humanitarny został ujęty jako CAS o hybrydowym modelu zarządzania. Następnie przeanalizowano kluczowe reformy od 1991 roku po reformy z 2016 roku, wskazując na utrzymujące się słabości strukturalne, takie jak centralizacja i fragmentacja władzy oraz ograniczona lokalizacja pomocy. WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Globalny system humanitarny reaguje na czynniki egzogeniczne głównie poprzez stopniowe reformy operacyjne dotyczące koordynacji, finansowania, lokalizacji i Nexusu humanitarno-rozwojowo-pokojowego, bez zasadniczej zmiany struktur władzy i mechanizmów ekonomicznych. WNIOSKI, INNOWACJE I REKOMENDACJE: Dominujący hierarchiczno-sieciowy model zarządzania utrudnia skuteczne ustalanie priorytetów strategicznych adekwatnych do zmieniających się warunków. Konieczna jest renegocjacja miejsca humanitaryzmu w globalnym kontrakcie społecznym oraz fundamentalne przeprojektowanie celu, struktury i legitymizacji systemu. W przeciwnym razie grozi mu marginalizacja w obliczu współczesnych polikryzysów.
  • 021 a Grand Bargain
  • 021 a HDP Nexus
  • 021 a lokalizacja
  • 021 a międzynarodowy system humanitarny
  • 021 a zarządzanie CAS
  • 966 a nauki o polityce i administracji
  • 985 a Wydział Pedagogiczny
  • 985 b Instytut Nauk o Polityce i Administracji

2026_art_Kurpiewska-Korbuta_R_Międzynarodowy system humanitarny jako Complex Adaptive System CAS....pdf (451 KB)

  • Licence: CC BY-ND 4.0
  • Text version: Final published
  • Availability: Public
Download
Repozytorium Akademii Ignatianum w Krakowie, które jest częścią Portalu Pracowniczego zostało zrealizowane w ramach projektu „Program wzmocnienia potencjału dydaktycznego Uczelni na rzecz rozwoju regionalnego” POWR.03.05.00-00-ZR10/18 współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.