Napięcia polsko-węgierskie podczas krakowskich negocjacji w sprawie Świętej Ligi (1596). Perspektywa źródeł papieskich

Kolekcja
artykuły
Pobierz opis bibliograficzny
  • Tytuł: Napięcia polsko-węgierskie podczas krakowskich negocjacji w sprawie Świętej Ligi (1596). Perspektywa źródeł papieskich
  • Autor/Autorzy: JANUSZ SMOŁUCHA (Autor)
  • Nazwa czasopisma: Rocznik Filozoficzny Ignatianum
  • Rok: 2025
  • Tom: 31
  • Numer: 4
  • ISSN: 2300-1402
  • Adres www:: https://czasopisma.ignatianum.edu.pl/rfi/article/view/4382
  • Strony od-do: 187-204
  • Abstrakt: Artykuł omawia okoliczności zwołania i przebiegu krakowskich rokowań w sprawie utworzenia Ligi Świętej w 1596 r., ukazując je z perspektywy źródeł papieskich, przede wszystkim korespondencji dyplomatycznej legata kardynała Enrica Caetaniego. Kongres odbywał się w czasie III wojny austriacko-tureckiej (w historiografii węgierskiej zwanej wojną piętnastoletnią, 1591/1593–1606), gdy Stolica Apostolska dążyła do zawiązania szerokiej koalicji antytureckiej z udziałem Rzeczypospolitej, cesarstwa, Hiszpanii, Wenecji i Siedmiogrodu. Zadaniem Caetaniego było doprowadzenie do porozumienia Polski i cesarstwa, zwaśnionych ze sobą m.in. o status Mołdawii i Wołoszczyzny. W toku pertraktacji wyraźnie ujawniły się również napięcia polsko-węgierskie i polsko-siedmiogrodzkie, spotęgowane pamięcią o dawnych sporach granicznych, a także sprzecznymi interesami dynastycznymi Habsburgów. Polska, choć zagrożona najazdami tatarskimi, nie była gotowa do natychmiastowej wojny z Osmanami, dążąc do zachowania pokoju i kontroli szlaków czarnomorskich. Korespondencja Caetaniego odsłania zarówno kulisy rozmów, jak i jego zabiegi o zaangażowanie Zygmunta Batorego, którego udział w kongresie okazał się marginalny. Negocjacje zakończyły się fiaskiem – strony różniły się w ocenie dotychczasowych układów i porozumień, sposobu prowadzenia wojny i czasu trwania ligi, a zgromadzeni deputowani nie posiadali pełnomocnictw do zawarcia wiążącego układu. Mimo rozczarowania kardynał Caetani zdecydował się kontynuować swoją misję, wierząc, że Rzeczpospolita może odegrać kluczową rolę w systemie obrony Europy przed turecką ekspansją.
  • Słowa kluczowe:
    • cesarstwo
    • Habsburgowi
    • Liga Święta
    • Rzeczypospolita
    • Siedmiogród
    • Turcja
  • Dyscyplina: nauki o kulturze i religii
  • 002 a Napięcia polsko-węgierskie podczas krakowskich negocjacji w sprawie Świętej Ligi (1596). Perspektywa źródeł papieskich
  • 003 b 0000-0003-2633-7093
  • 003 a JANUSZ SMOŁUCHA (Autor)
  • 004 a Oryginalny artykuł naukowy
  • 006 a Rocznik Filozoficzny Ignatianum
  • 008 a 2025
  • 009 a 31
  • 010 a 4
  • 011 a 2300-1402
  • 014 a https://czasopisma.ignatianum.edu.pl/rfi/article/view/4382
  • 015 a 187-204
  • 019 a Artykuł omawia okoliczności zwołania i przebiegu krakowskich rokowań w sprawie utworzenia Ligi Świętej w 1596 r., ukazując je z perspektywy źródeł papieskich, przede wszystkim korespondencji dyplomatycznej legata kardynała Enrica Caetaniego. Kongres odbywał się w czasie III wojny austriacko-tureckiej (w historiografii węgierskiej zwanej wojną piętnastoletnią, 1591/1593–1606), gdy Stolica Apostolska dążyła do zawiązania szerokiej koalicji antytureckiej z udziałem Rzeczypospolitej, cesarstwa, Hiszpanii, Wenecji i Siedmiogrodu. Zadaniem Caetaniego było doprowadzenie do porozumienia Polski i cesarstwa, zwaśnionych ze sobą m.in. o status Mołdawii i Wołoszczyzny. W toku pertraktacji wyraźnie ujawniły się również napięcia polsko-węgierskie i polsko-siedmiogrodzkie, spotęgowane pamięcią o dawnych sporach granicznych, a także sprzecznymi interesami dynastycznymi Habsburgów. Polska, choć zagrożona najazdami tatarskimi, nie była gotowa do natychmiastowej wojny z Osmanami, dążąc do zachowania pokoju i kontroli szlaków czarnomorskich. Korespondencja Caetaniego odsłania zarówno kulisy rozmów, jak i jego zabiegi o zaangażowanie Zygmunta Batorego, którego udział w kongresie okazał się marginalny. Negocjacje zakończyły się fiaskiem – strony różniły się w ocenie dotychczasowych układów i porozumień, sposobu prowadzenia wojny i czasu trwania ligi, a zgromadzeni deputowani nie posiadali pełnomocnictw do zawarcia wiążącego układu. Mimo rozczarowania kardynał Caetani zdecydował się kontynuować swoją misję, wierząc, że Rzeczpospolita może odegrać kluczową rolę w systemie obrony Europy przed turecką ekspansją.
  • 021 a cesarstwo
  • 021 a Habsburgowi
  • 021 a Liga Święta
  • 021 a Rzeczypospolita
  • 021 a Siedmiogród
  • 021 a Turcja
  • 966 a nauki o kulturze i religii
  • 985 a Wydział Filozoficzny
  • 985 b Instytut Kulturoznawstwa i Dziennikarstwa

2025_art_Smołucha_J_Napięcia polsko_węgierskie podczas krakowskich negocjacji w sprawie Ligi Świętej 1596_Perspektywa źródeł papieskich.pdf (213 KB)

  • Licencja: CC BY-ND 4.0
  • Wersja tekstu: Ostateczna opublikowana
  • Dostępność: Publiczny
Pobierz
Repozytorium Akademii Ignatianum w Krakowie, które jest częścią Portalu Pracowniczego zostało zrealizowane w ramach projektu „Program wzmocnienia potencjału dydaktycznego Uczelni na rzecz rozwoju regionalnego” POWR.03.05.00-00-ZR10/18 współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.