Rządy prawa i władza nad prawem

Collection
chapter in monograph
Download bibliographic description
  • Title: Rządy prawa i władza nad prawem
  • Author:
  • Access date: 113-130
  • Tytuł monografii: Demokracja liberalna
  • Wydawca: Akademia Ignatianum w Krakowie
  • Rok wydania: 2026
  • Miejsce wydania: Kraków
  • URL: https://slownikispoleczne.ignatianum.edu.pl/index.php/ss/pl/catalog/book/667
  • Abstract in Polish: DEFINICJA POJĘCIA: Rządy prawa wpisane są we współczesną liberalną demokrację konstytucyjną. Rozwój społeczeństwa masowego i upowszechnienie prawa wyborczego wymusiły pytania o miejsce i charakter demokratycznego władztwa w państwie prawa oraz na nowo postawiły problem relacji między nomokratycznym i demokratycznym wymiarem politycznego i prawnego organizowania się społeczeństw. ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Źródeł napięcia między prawem a władzą dostarcza już myśl antyczna. Właściwe współczesnej demokracji konstytucyjnej rozróżnienie między płaszczyzną demokratyczną i nomokratyczną poprzedzają znane wiekom średnim kategorie iurisdictio i gubernaculum, a następnie nowożytne koncepcje liberalizmu Locke’a i Monteskiusza. UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: W nowoczesnych państwach liberalno-demokratycznych problematyczność relacji między rządami prawa i władzą ujawnia się w trzech tradycjach: anglosaskiej rule of law, niemieckiej Rechtsstaat i francuskiej État de droit. Każda z nich nieco inaczej rozkłada akcenty między zwierzchnictwem ludu, rolą parlamentu i ochroną praw jednostki, co prowadzi do odmiennych modeli relacji między demokracją a prawem. REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Współczesny rozwój sądownictwa konstytucyjnego rodzi ryzyko przekształcenia rządów prawa w „rządy sędziów” postrzegane jako kolejna inkarnacja władzy nad prawem. Świadomość, że rządy prawa pozostają koncepcją podatną na polityczne kontestacje, sprzyja poszukiwaniom wykraczającym poza historyczne ramy liberalnej demokracji: czy lepiej, by rządziło prawo, czy lepiej, by władał ogół.
  • Structure:
    • Wydział Pedagogiczny
    • Instytut Nauk o Polityce i Administracji
  • Dyscyplina: nauki o polityce i administracji
  • 002 a Rządy prawa i władza nad prawem
  • 003 a ANNA KRZYNÓWEK-ARNDT (Autor)
  • 003 e 0000-0001-5293-6829
  • 003 f ANNA KRZYNÓWEK-ARNDT (Redaktor)
  • 003 f BOGDAN SZLACHTA (Redaktor)
  • 005 a Rozdział w książce
  • 006 a 113-130
  • 011 a https://slownikispoleczne.ignatianum.edu.pl/index.php/ss/pl/catalog/book/667
  • 012 a Demokracja liberalna
  • 013 a 2026
  • 014 c Akademia Ignatianum w Krakowie
  • 015 a Kraków
  • 017 a 978-83-7614-710-9
  • 021 a DEFINICJA POJĘCIA: Rządy prawa wpisane są we współczesną liberalną demokrację konstytucyjną. Rozwój społeczeństwa masowego i upowszechnienie prawa wyborczego wymusiły pytania o miejsce i charakter demokratycznego władztwa w państwie prawa oraz na nowo postawiły problem relacji między nomokratycznym i demokratycznym wymiarem politycznego i prawnego organizowania się społeczeństw. ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Źródeł napięcia między prawem a władzą dostarcza już myśl antyczna. Właściwe współczesnej demokracji konstytucyjnej rozróżnienie między płaszczyzną demokratyczną i nomokratyczną poprzedzają znane wiekom średnim kategorie iurisdictio i gubernaculum, a następnie nowożytne koncepcje liberalizmu Locke’a i Monteskiusza. UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: W nowoczesnych państwach liberalno-demokratycznych problematyczność relacji między rządami prawa i władzą ujawnia się w trzech tradycjach: anglosaskiej rule of law, niemieckiej Rechtsstaat i francuskiej État de droit. Każda z nich nieco inaczej rozkłada akcenty między zwierzchnictwem ludu, rolą parlamentu i ochroną praw jednostki, co prowadzi do odmiennych modeli relacji między demokracją a prawem. REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Współczesny rozwój sądownictwa konstytucyjnego rodzi ryzyko przekształcenia rządów prawa w „rządy sędziów” postrzegane jako kolejna inkarnacja władzy nad prawem. Świadomość, że rządy prawa pozostają koncepcją podatną na polityczne kontestacje, sprzyja poszukiwaniom wykraczającym poza historyczne ramy liberalnej demokracji: czy lepiej, by rządziło prawo, czy lepiej, by władał ogół.
  • 985 a Wydział Pedagogiczny
  • 985 b Instytut Nauk o Polityce i Administracji
  • 999 a nauki o polityce i administracji

2026_rozdz_Krzynówek-Arndt_A_Rządy prawa i władza nad prawem.pdf (253 KB)

  • Licence: CC BY-ND 4.0
  • Text version: Final published
  • Availability: Public
Download
Repozytorium Akademii Ignatianum w Krakowie, które jest częścią Portalu Pracowniczego zostało zrealizowane w ramach projektu „Program wzmocnienia potencjału dydaktycznego Uczelni na rzecz rozwoju regionalnego” POWR.03.05.00-00-ZR10/18 współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.