Sekularyzacja

Collection
chapter in monograph
Download bibliographic description
  • Title: Sekularyzacja
  • Author:
  • Access date: 283-301
  • Tytuł monografii: Demokracja liberalna
  • Wydawca: Akademia Ignatianum w Krakowie
  • Rok wydania: 2026
  • Miejsce wydania: Kraków
  • URL: https://slownikispoleczne.ignatianum.edu.pl/index.php/ss/pl/catalog/book/621
  • Abstract in Polish: DEFINICJA POJĘCIA: Sekularyzacja oznacza ogólnie spadek znaczenia religii w życiu społecznym. Posiadała i posiada jednak różne specyficzne, choć niesprzeczne znaczenia w prawie kanonicznym, prawie publicznym, naukach społecznych, teologii politycznej i katolickiej nauce społecznej. Najczęściej z sekularyzacją wiąże się dziś istnienie każdego z trzech odrębnych procesów i trendów: dyferencjacji funkcjonalnej (w tym rozdziału Kościoła i państwa), spadku praktyk i wierzeń religijnych oraz prywatyzacji religii. ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Korzenie tych trendów tkwią w specyficznych ideach filozoficznych średniowiecza, reformacji, oświecenia i wieku XIX. Idee, kształtujące czasy nowożytne, doprowadziły część badaczy do skonceptualizowania paradygmatu sekularyzacji, zakładającego, że modernizacja – na którą składają się m.in. indywidualizacja, racjonalizacja, rozwój nauk, pluralizacja – nieuchronnie zmniejsza i zmniejszać będzie rolę religii w społeczeństwach. UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Krytycy paradygmatu sekularyzacji wskazywali na zbyt pochopne wnioski ogólne dotyczące spadającej roli religii w demokracjach liberalnych, na przypadki utrzymywania się wysokich wskaźników religijności w niektórych społeczeństwach zmoderni­zowanych, jak też na ideowe uwikłanie terminu sekularyzacji w oświeceniowo­‑pozytywistyczny program polityczny. REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Chociaż warunkiem funkcjonowania demokracji liberalnej wydaje się zsekularyzowana władza polityczna i – co najmniej do pewnego stopnia – sfera publiczna, możliwe wydają się różne ujęcia jej współistnienia z religią – w artykule, opierając się na refleksji filozofów polityki i socjologów religii, wyróżniono w tym zakresie modele sekularystyczny, tradycjonalistyczny, kompromisowy oraz relatywistyczno-dynamiczny.
  • Structure:
    • Wydział Pedagogiczny
    • Instytut Nauk o Polityce i Administracji
  • Dyscyplina: nauki o polityce i administracji
  • 002 a Sekularyzacja
  • 003 a PIOTR MUSIEWICZ (Autor)
  • 003 e 0000-0001-8725-7412
  • 003 f ANNA KRZYNÓWEK-ARNDT (Redaktor)
  • 003 f BOGDAN SZLACHTA (Redaktor)
  • 005 a Rozdział w książce
  • 006 a 283-301
  • 011 a https://slownikispoleczne.ignatianum.edu.pl/index.php/ss/pl/catalog/book/621
  • 012 a Demokracja liberalna
  • 013 a 2026
  • 014 c Akademia Ignatianum w Krakowie
  • 015 a Kraków
  • 017 a 978-83-7614-710-9
  • 021 a DEFINICJA POJĘCIA: Sekularyzacja oznacza ogólnie spadek znaczenia religii w życiu społecznym. Posiadała i posiada jednak różne specyficzne, choć niesprzeczne znaczenia w prawie kanonicznym, prawie publicznym, naukach społecznych, teologii politycznej i katolickiej nauce społecznej. Najczęściej z sekularyzacją wiąże się dziś istnienie każdego z trzech odrębnych procesów i trendów: dyferencjacji funkcjonalnej (w tym rozdziału Kościoła i państwa), spadku praktyk i wierzeń religijnych oraz prywatyzacji religii. ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Korzenie tych trendów tkwią w specyficznych ideach filozoficznych średniowiecza, reformacji, oświecenia i wieku XIX. Idee, kształtujące czasy nowożytne, doprowadziły część badaczy do skonceptualizowania paradygmatu sekularyzacji, zakładającego, że modernizacja – na którą składają się m.in. indywidualizacja, racjonalizacja, rozwój nauk, pluralizacja – nieuchronnie zmniejsza i zmniejszać będzie rolę religii w społeczeństwach. UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Krytycy paradygmatu sekularyzacji wskazywali na zbyt pochopne wnioski ogólne dotyczące spadającej roli religii w demokracjach liberalnych, na przypadki utrzymywania się wysokich wskaźników religijności w niektórych społeczeństwach zmoderni­zowanych, jak też na ideowe uwikłanie terminu sekularyzacji w oświeceniowo­‑pozytywistyczny program polityczny. REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Chociaż warunkiem funkcjonowania demokracji liberalnej wydaje się zsekularyzowana władza polityczna i – co najmniej do pewnego stopnia – sfera publiczna, możliwe wydają się różne ujęcia jej współistnienia z religią – w artykule, opierając się na refleksji filozofów polityki i socjologów religii, wyróżniono w tym zakresie modele sekularystyczny, tradycjonalistyczny, kompromisowy oraz relatywistyczno-dynamiczny.
  • 985 a Wydział Pedagogiczny
  • 985 b Instytut Nauk o Polityce i Administracji
  • 999 a nauki o polityce i administracji

2026_rozdz_Musiewicz_P_Sekularyzacja.pdf (251 KB)

  • Licence: CC BY-ND 4.0
  • Text version: Final published
  • Availability: Public
Download
Repozytorium Akademii Ignatianum w Krakowie, które jest częścią Portalu Pracowniczego zostało zrealizowane w ramach projektu „Program wzmocnienia potencjału dydaktycznego Uczelni na rzecz rozwoju regionalnego” POWR.03.05.00-00-ZR10/18 współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.