Filozofia nauk społecznych.

Collection
chapter in monograph
Download bibliographic description
  • Title: Filozofia nauk społecznych.
  • Author:
  • Access date: 17-40
  • Tytuł monografii: Filozofia nauk społecznych
  • Wydawca: Akademia Ignatianum w Krakowie
  • Rok wydania: 2026
  • Miejsce wydania: Kraków
  • URL: https://slownikispoleczne.ignatianum.edu.pl/index.php/ss/pl/catalog/book/697
  • Abstract in Polish: DEFINICJA POJĘCIA: Rozumiana wąsko filozofia nauk społecznych (FNS) jest dyscypliną filozofii nauki (FN) badającą nauki społeczne (NS). Termin FNS jest używany także na oznaczenie filozofii zakładanej lub rozwijanej w poszczególnych NS: socjologii, psychologii, pedagogice, ekonomii, naukach prawnych, naukach o stosunkach międzynarodowych, polityce i administracji, zarządzaniu, bezpieczeństwie, komunikacji społecznej etc. FNS rozumiana szeroko obejmuje subdyscyplinę FN oraz filozofię w NS. ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Historię FNS można ująć jako dzieje sporów dotyczących kwestii rozpatrywanych w – szerzej pojętej – filozoficznej refleksji towarzyszącej NS. Sporne jest określenie początków FNS: Czy sytuować je już w starożytności? W dziejach FNS powracają m.in. spory: o ontologię społeczeństwa, o podobieństwa (odmienności) NS – nauki przyrodnicze (NP) i ich metodologie, o rolę wartości, o autonomię NS wobec filozofii, o podejście NS do religii i świeckości. UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Główne zagadnienia FNS są podzielone według podstawowych dyscyplin klasycznie rozumianej filozofii, tj. na problemy ontologiczne, epistemologiczne oraz aksjologiczne. W kontekście tak uporządkowanych zagadnień są omówione związane z nimi programy badań i koncepcje filozoficzne ogłoszone w FNS, choć przeważają pośród nich zagadnienia i stanowiska wybrane z filozofii socjologii. REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: W refleksji tej są sformułowane wnioski i postulaty dotyczące rozwijania FNS oraz porządkowania jej wyników zgodnie z układem dyscyplin filozofii klasycznej, a zwłaszcza rozwijania metodologii dla poszczególnych NS jako uszczegółowień ogólnej metodologii nauk. Istnieją wprawdzie przeszkody w realizacji tego postulatu, co jednak nie wyklucza stosowania w FNS ogólnych ustaleń filozofii i metodologii nauk, a także wypracowania wzorowanych na tych ustaleniach kryteriów oceny teorii ogłaszanych w FNS.
  • Structure:
    • Wydział Filozoficzny
    • Instytut Filozofii
  • Dyscyplina: filozofia
  • 002 a Filozofia nauk społecznych.
  • 003 a ADAM JONKISZ (Autor)
  • 003 e 0000-0001-9850-2137
  • 003 a Marek Rembierz (Autor)
  • 003 f ADAM JONKISZ (Redaktor)
  • 005 a Rozdział w książce
  • 006 a 17-40
  • 011 a https://slownikispoleczne.ignatianum.edu.pl/index.php/ss/pl/catalog/book/697
  • 012 a Filozofia nauk społecznych
  • 013 a 2026
  • 014 c Akademia Ignatianum w Krakowie
  • 015 a Kraków
  • 017 a 978-83-7614-712-3
  • 021 a DEFINICJA POJĘCIA: Rozumiana wąsko filozofia nauk społecznych (FNS) jest dyscypliną filozofii nauki (FN) badającą nauki społeczne (NS). Termin FNS jest używany także na oznaczenie filozofii zakładanej lub rozwijanej w poszczególnych NS: socjologii, psychologii, pedagogice, ekonomii, naukach prawnych, naukach o stosunkach międzynarodowych, polityce i administracji, zarządzaniu, bezpieczeństwie, komunikacji społecznej etc. FNS rozumiana szeroko obejmuje subdyscyplinę FN oraz filozofię w NS. ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Historię FNS można ująć jako dzieje sporów dotyczących kwestii rozpatrywanych w – szerzej pojętej – filozoficznej refleksji towarzyszącej NS. Sporne jest określenie początków FNS: Czy sytuować je już w starożytności? W dziejach FNS powracają m.in. spory: o ontologię społeczeństwa, o podobieństwa (odmienności) NS – nauki przyrodnicze (NP) i ich metodologie, o rolę wartości, o autonomię NS wobec filozofii, o podejście NS do religii i świeckości. UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA: Główne zagadnienia FNS są podzielone według podstawowych dyscyplin klasycznie rozumianej filozofii, tj. na problemy ontologiczne, epistemologiczne oraz aksjologiczne. W kontekście tak uporządkowanych zagadnień są omówione związane z nimi programy badań i koncepcje filozoficzne ogłoszone w FNS, choć przeważają pośród nich zagadnienia i stanowiska wybrane z filozofii socjologii. REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: W refleksji tej są sformułowane wnioski i postulaty dotyczące rozwijania FNS oraz porządkowania jej wyników zgodnie z układem dyscyplin filozofii klasycznej, a zwłaszcza rozwijania metodologii dla poszczególnych NS jako uszczegółowień ogólnej metodologii nauk. Istnieją wprawdzie przeszkody w realizacji tego postulatu, co jednak nie wyklucza stosowania w FNS ogólnych ustaleń filozofii i metodologii nauk, a także wypracowania wzorowanych na tych ustaleniach kryteriów oceny teorii ogłaszanych w FNS.
  • 985 a Wydział Filozoficzny
  • 985 b Instytut Filozofii
  • 999 a filozofia

2026_rozdz_Jonkisz_A_Rembierz_M_Filozofia nauk społecznych.pdf (278 KB)

  • Licence: CC BY-ND 4.0
  • Text version: Final published
  • Availability: Public
Download
Repozytorium Akademii Ignatianum w Krakowie, które jest częścią Portalu Pracowniczego zostało zrealizowane w ramach projektu „Program wzmocnienia potencjału dydaktycznego Uczelni na rzecz rozwoju regionalnego” POWR.03.05.00-00-ZR10/18 współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.