Hugona Kołłątaja ujęcia obywatelstwa i ekonomii w świetle XVIII - wiecznych dychotomii J.G.A. Pococka
false
- Tytuł: Hugona Kołłątaja ujęcia obywatelstwa i ekonomii w świetle XVIII - wiecznych dychotomii J.G.A. Pococka
- Autor/Autorzy: RAFAŁ LIS (Autor)
- Nazwa czasopisma: Horyzonty Polityki
- Rok: 2026
- Tom: 17
- Numer: 60
- ISSN: 2082-5897
- e-ISSN: 2353-950X
- Adres www:: https://horyzontypolityki.ignatianum.edu.pl/HP/article/view/3051
- Strony od-do: 71-88
- Abstrakt: CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest analiza koncepcji politycznych Hugona Kołłątaja przez pryzmat kategorii J.G.A. Pococka dotyczących XIII-wiecznej brytyjskiej debaty politycznej nad cnotą i handlem. PROBLEM I METODY BADAWCZE: Czy dychotomie pocockowskie, dotyczące innego kontekstu retoryki i uwarunkowań społecznych, pomagają lepiej sklasyfikować kołłątajowskie koncepcje etyki politycznej i ekonomicznej? Czy rozważania Kołłątaja o statusie moralnym obywatela ujawniają podobne zaniepokojenie skutkami rozwoju handlu, z jego nadziejami i ryzykami zysku? PROCES WYWODU: Wychodząc od krytycznego podsumowania antynomii Pococka dotyczących „cnoty i handlu”, artykuł przechodzi do szczegółowej analizy myśli Kołłątaja. Wraz z odniesieniami do zasad moralnych i konstytucjonalizmu Kołłątaja proponowana analiza odtwarza jego ideał obywatela w nadchodzącej epoce handlowej. WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Z bliską Locke’owi teorią własności opartej na pracy i republikanizmem, myśl Kołłątaja przedstawia bardzo holistyczne podejście do moralności, nie antycypując dualizmu cnoty i handlu. Jednak dzięki dychotomizującej, inspirowanej Pocockiem analizie można lepiej zrozumieć niedopowiedzenia kołłątajowskiej dyskusji o patriotyzmie nowych klas ekonomicznych. WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Ukazując niezgodność dychotomii pocockowskich z argumentacją moralną Kołłątaja, artykuł może nas pozostawiać z dwoma różnymi przypuszczeniami. Po pierwsze, w związku z mniej rozwiniętymi stosunkami przedkapitalistycznymi polska debata nie musiała przewidywać bardziej dramatycznych konotacji handlu dla republikanizmu. Po drugie, wbrew „dialektyce” Pococka, będącej skądinąd pod silnym wpływem brytyjskich równowag i kompromisów, nie należało wykluczać tak łatwo mniej dychotomicznych prób pogodzenia republikanizmu z wartościami handlu.
- Słowa kluczowe:
- handel
- Hugo Kołłątaj
- J.G.A. Pocock
- republikanizm
- tradycja humanistyczno-obywatelska
- Dyscyplina: nauki o polityce i administracji
false
- 002 a Hugona Kołłątaja ujęcia obywatelstwa i ekonomii w świetle XVIII - wiecznych dychotomii J.G.A. Pococka
- 003 b 0000-0002-8700-0366
- 003 a RAFAŁ LIS (Autor)
- 004 a Oryginalny artykuł naukowy
- 006 a Horyzonty Polityki
- 008 a 2026
- 009 a 17
- 010 a 60
- 011 a 2082-5897
- 012 a 2353-950X
- 014 a https://horyzontypolityki.ignatianum.edu.pl/HP/article/view/3051
- 015 a 71-88
- 019 a CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest analiza koncepcji politycznych Hugona Kołłątaja przez pryzmat kategorii J.G.A. Pococka dotyczących XIII-wiecznej brytyjskiej debaty politycznej nad cnotą i handlem. PROBLEM I METODY BADAWCZE: Czy dychotomie pocockowskie, dotyczące innego kontekstu retoryki i uwarunkowań społecznych, pomagają lepiej sklasyfikować kołłątajowskie koncepcje etyki politycznej i ekonomicznej? Czy rozważania Kołłątaja o statusie moralnym obywatela ujawniają podobne zaniepokojenie skutkami rozwoju handlu, z jego nadziejami i ryzykami zysku? PROCES WYWODU: Wychodząc od krytycznego podsumowania antynomii Pococka dotyczących „cnoty i handlu”, artykuł przechodzi do szczegółowej analizy myśli Kołłątaja. Wraz z odniesieniami do zasad moralnych i konstytucjonalizmu Kołłątaja proponowana analiza odtwarza jego ideał obywatela w nadchodzącej epoce handlowej. WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Z bliską Locke’owi teorią własności opartej na pracy i republikanizmem, myśl Kołłątaja przedstawia bardzo holistyczne podejście do moralności, nie antycypując dualizmu cnoty i handlu. Jednak dzięki dychotomizującej, inspirowanej Pocockiem analizie można lepiej zrozumieć niedopowiedzenia kołłątajowskiej dyskusji o patriotyzmie nowych klas ekonomicznych. WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Ukazując niezgodność dychotomii pocockowskich z argumentacją moralną Kołłątaja, artykuł może nas pozostawiać z dwoma różnymi przypuszczeniami. Po pierwsze, w związku z mniej rozwiniętymi stosunkami przedkapitalistycznymi polska debata nie musiała przewidywać bardziej dramatycznych konotacji handlu dla republikanizmu. Po drugie, wbrew „dialektyce” Pococka, będącej skądinąd pod silnym wpływem brytyjskich równowag i kompromisów, nie należało wykluczać tak łatwo mniej dychotomicznych prób pogodzenia republikanizmu z wartościami handlu.
- 021 a handel
- 021 a Hugo Kołłątaj
- 021 a J.G.A. Pocock
- 021 a republikanizm
- 021 a tradycja humanistyczno-obywatelska
- 966 a nauki o polityce i administracji
- 985 a Wydział Pedagogiczny
- 985 b Instytut Nauk o Polityce i Administracji
false
false
- Title: Hugona Kołłątaja ujęcia obywatelstwa i ekonomii w świetle XVIII - wiecznych dychotomii J.G.A. Pococka
- Author: RAFAŁ LIS (Autor)
- Journal: Horyzonty Polityki
- Date: 2026
- Discipline: nauki o polityce i administracji
- Keywords in Polish:
- Structure:
false
2026_art_Lis_R_Hugona Kołłątaja ujęcia obywatelstwa i ekonomii....pdf (408 KB)
- Licence: CC BY-ND 4.0
- Text version: Final published
- Availability: Public