W poszukiwaniu istoty demokracji liberalnej

Kolekcja
rozdziały
Pobierz opis bibliograficzny
  • Tytuł: W poszukiwaniu istoty demokracji liberalnej
  • Autor:
  • Strony od-do: 37-54
  • Tytuł monografii: Demokracja liberalna
  • Wydawca: Akademia Ignatianum w Krakowie
  • Rok wydania: 2026
  • Miejsce wydania: Kraków
  • Adres URL: https://slownikispoleczne.ignatianum.edu.pl/index.php/ss/pl/catalog/book/655
  • Abstrakt w j. polskim: DEFINICJA POJĘCIA: Demokracja liberalna pojawia się dopiero w XX w., a u jego schyłku głosi się, że jest „w kryzysie” lub „eroduje” z uwagi na nasilające się „tendencje populistyczne” zagrażające m.in. niezależności sądów i mediów. Wiąże ona człon odsyłający do doświadczeń starożytnych jeszcze z dookreśleniem mającym korzenie nowożytne: liberalizm zrodzony w XVII w. miał zapobiegać rozrostowi władzy, zarysowując nienaruszalne, negatywnie ujmowane uprawnienia jednostek, a nie rozwiązania instytucjonalne. ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Negatywne ujęcie, eksponujące istnienie sfer pozostających w wyłącznym posiadaniu jednostek, zostało w XIX w. zastąpione ujęciem pozytywnym: jednostki mogły już korzystać z uprawnień, by realizować to, co uzna za korzystne społeczeństwo wspomagające je. Przemiana ta, broniona przez „nowych liberałów” pozostających pod wpływem utylitarystów, skojarzona została z rozwiązaniami mającymi na celu rozproszenie władzy i równoważenie sprawujących ją organów. UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA:W demokracji liberalnej występuje napięcie między tendencją eksponującą równość jednostek należących do „homogenicznego” ludu (narodu) i tendencją eksponującą ich wolność jako warunek różnorodności. Po upowszechnieniu prawa wyborczego i pojawieniu się partii masowych wzmaga się wpływ emocji na wybory jednostek, z czego korzystają partie toczące zmagania o dominację. REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Agregowanie głosów pozwala ustalić stanowisko większości negującej niekiedy negatywnie ujmowane uprawnienia lub kontestującej długo kształtującą się kulturę wspólnoty. Proponuje się deliberację, by przywrócić rolę rozumowi, lub orzeka, że niepodobna zrealizować ten cel, bo świat polityczny znamionuje nieusuwalna polityczność, tj. sporność.
  • Struktura:
    • Wydział Pedagogiczny
    • Instytut Nauk o Polityce i Administracji
  • Dyscyplina: nauki o polityce i administracji
  • 002 a W poszukiwaniu istoty demokracji liberalnej
  • 003 a BOGDAN SZLACHTA (Autor)
  • 003 e 0000-0003-4841-589X
  • 003 f ANNA KRZYNÓWEK-ARNDT (Redaktor)
  • 003 f BOGDAN SZLACHTA (Redaktor)
  • 005 a Rozdział w książce
  • 006 a 37-54
  • 011 a https://slownikispoleczne.ignatianum.edu.pl/index.php/ss/pl/catalog/book/655
  • 012 a Demokracja liberalna
  • 013 a 2026
  • 014 c Akademia Ignatianum w Krakowie
  • 015 a Kraków
  • 017 a 978-83-7614-710-9
  • 021 a DEFINICJA POJĘCIA: Demokracja liberalna pojawia się dopiero w XX w., a u jego schyłku głosi się, że jest „w kryzysie” lub „eroduje” z uwagi na nasilające się „tendencje populistyczne” zagrażające m.in. niezależności sądów i mediów. Wiąże ona człon odsyłający do doświadczeń starożytnych jeszcze z dookreśleniem mającym korzenie nowożytne: liberalizm zrodzony w XVII w. miał zapobiegać rozrostowi władzy, zarysowując nienaruszalne, negatywnie ujmowane uprawnienia jednostek, a nie rozwiązania instytucjonalne. ANALIZA HISTORYCZNA POJĘCIA: Negatywne ujęcie, eksponujące istnienie sfer pozostających w wyłącznym posiadaniu jednostek, zostało w XIX w. zastąpione ujęciem pozytywnym: jednostki mogły już korzystać z uprawnień, by realizować to, co uzna za korzystne społeczeństwo wspomagające je. Przemiana ta, broniona przez „nowych liberałów” pozostających pod wpływem utylitarystów, skojarzona została z rozwiązaniami mającymi na celu rozproszenie władzy i równoważenie sprawujących ją organów. UJĘCIE PROBLEMOWE POJĘCIA:W demokracji liberalnej występuje napięcie między tendencją eksponującą równość jednostek należących do „homogenicznego” ludu (narodu) i tendencją eksponującą ich wolność jako warunek różnorodności. Po upowszechnieniu prawa wyborczego i pojawieniu się partii masowych wzmaga się wpływ emocji na wybory jednostek, z czego korzystają partie toczące zmagania o dominację. REFLEKSJA SYSTEMATYCZNA Z WNIOSKAMI I REKOMENDACJAMI: Agregowanie głosów pozwala ustalić stanowisko większości negującej niekiedy negatywnie ujmowane uprawnienia lub kontestującej długo kształtującą się kulturę wspólnoty. Proponuje się deliberację, by przywrócić rolę rozumowi, lub orzeka, że niepodobna zrealizować ten cel, bo świat polityczny znamionuje nieusuwalna polityczność, tj. sporność.
  • 985 a Wydział Pedagogiczny
  • 985 b Instytut Nauk o Polityce i Administracji
  • 999 a nauki o polityce i administracji

2026_rozdz_Szlachta_B_W poszukiwaniu istoty demokracji liberalnej.pdf (250 KB)

  • Licencja: CC BY-ND 4.0
  • Wersja tekstu: Ostateczna opublikowana
  • Dostępność: Publiczny
Pobierz
Repozytorium Akademii Ignatianum w Krakowie, które jest częścią Portalu Pracowniczego zostało zrealizowane w ramach projektu „Program wzmocnienia potencjału dydaktycznego Uczelni na rzecz rozwoju regionalnego” POWR.03.05.00-00-ZR10/18 współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.